"Məndə mütləq DEHB var" — yoxsa yoxdur?

Noutbukun qarşısında oturmusan. İyirmi dəqiqə əvvəl iş faylını açmısan, amma hələ bir sətir belə yazmamısan. Əvəzinə — üç YouTube tabı, messencerdə yazışma, hansısa şəxsiyyət testi və içməyi unutduğun bir fincan qəhvə. Tanış gəlir?

TikTok-u açırsan — alqoritm artıq nə göstərəcəyini bilir. Video ardınca video: "DEHB olduğunun 10 əlaməti", "Fokuslanma problemin var? Bu tənbəllik deyil", "Bütün ömrüm boyu mənimlə nəsə səhv olduğunu düşünürdüm, məgər DEHB imiş." Və birdən hər maddədə özünü tanıyırsan. Açarlarını itirirsən? DEHB. Kitab oxuya bilmirsən? DEHB. İndi təxirə salırsan? Yəqin ki DEHB.

Bir dayan. Gəl araşdıraq.

DEHB sosial media trendi deyil. Bu, çoxdan mövcud olan nevroloji bir pozuntudur. Problem ondadır ki, son bir neçə ildə onun ətrafında informasiya partlayışı baş verib. ABŞ-da diaqnozların sayı iyirmi il ərzində demək olar ki, iki dəfə artıb. DEHB ölkədə ən çox axtarılan psixi pozuntu olub. Və burada işlər mürəkkəbləşir.

Toronto Universitetinin araşdırması maraqlı nəticə ortaya qoydu: standart DEHB maarifləndirmə proqramından sonra özlərində bu pozuntunun olduğuna inanan insanların sayı 30-dan 60 faizə sıçradı — halbuki onların real simptomları heç dəyişməmişdi. İnsanlar sadəcə adi insan təcrübələrini fərqli şərh etməyə başlamışdılar.

Müasir dünya elə qurulub ki, istənilən insanın diqqətini cəmləməsi çətindir. Hər bir neçə dəqiqədən bildirişlər. Sonsuz sürüşən lent. Beş platformaya dağılmış iş tapşırıqları. Beyin daimi stimulyasiyaya uyğunlaşır və uzunmüddətli diqqət tələb edən hər şeyə müqavimət göstərir. Bu pozuntu deyil — diqqətini parçalayan mühitə təbii reaksiyadır.

Amma başqa tərəf də var. Həqiqi DEHB sadəcə "yenə diqqətim yayındı" demək deyil. Bu, illərlə heç bir işdə qala bilməməkdir. Açarları deyil, vacib görüşləri, hesab ödəmələrini, yaxınlarına verdiyin sözləri — sistematik şəkildə unutmaqdır. İmpulsivliyin münasibətləri dağıtmasıdır.

Özünə diaqnoz qoymanın tələsi budur: izahat tapan kimi həqiqi səbəbi axtarmağı dayandırırsan. Bəlkə məsələ nevrologiyada deyil — xroniki stressdədir. Yuxusuzluqdadır. Arxa planda o qədər uzun müddət işləyən narahatlıqdadır ki, artıq görünməz olub. Rəqəmsal yüklənmədədir.

Diaqnoz qoymadan əvvəl nəyi yoxlamağa dəyər?

Necə yatırsan? Xroniki yuxusuzluq diqqəti istənilən pozuntu qədər məhv edir. Yeddi-səkkiz saat lüks deyil — beyinin əsas ehtiyacıdır.

Telefonda nə qədər vaxt keçirirsən? Hər səhər ilk işin lenti açmaqdırsa, günə reaktiv rejimdə başlayırsan.

Fərqinə varmadığın narahatlığın var? Arxa plan narahatlığı hiyləgərdir. Həmişə qorxu kimi hiss olunmur. Bəzən məhz diqqəti cəmləyə bilməmək kimi özünü göstərir.

Diqqət sabit kəmiyyət deyil. Necə yaşadığından asılı olaraq güclənən və ya zəifləyən bir bacarıqdır. Fokusun zəifləyibsə — bu hökm deyil, siqnaldır.

Kiçikdən başla. Səhər on beş dəqiqə telefonsuz. Gündə bir dərin iş bloku — ən azı iyirmi beş dəqiqə. Qulaqlıqsız gəzinti. Sadə səslənir, amma beyin diqqəti saxlamağı məhz belə yenidən öyrənir.

Əgər bunların heç biri kömək etmirsə — fokus problemləri həyatına və işinə mane olursa, həmişə belə olubsa — o zaman mütəxəssislə danış. TikTok-la deyil. İnternet testilə deyil.

Bəzən ilk addım sadəcə içəridə nə baş verdiyini anlamaqdır. Narahatlıqdır, stressdir, vərdişdir, yoxsa daha dərin bir şey. Bunun üçün birbaşa psixiatra getmək məcburiyyətində deyilsən. Səmimi bir söhbətlə başlaya bilərsən — etiketlərsiz, öz tempində. NLP Touch məhz belə anlar üçün yaradılıb: diaqnoz deyil, aydınlıq lazım olanda.

Want to talk about this? Try NLP Touch!

📱 Pulsuz Yüklə